CO TO ZNACZY "NA CZCZO?"
DLACZEGO PO OPERACJI NIE MOŻNA JEŚĆ

Przychodząc do szpitala powinno się być na czczo, to znaczy bez jedzenia i bez picia. Z pustym żołądkiem. Dlaczego? Dlatego, że niektóre badania powinny być wykonane na czczo (np. badania laboratoryjne, USG jamy brzusznej, itp.) i dlatego, że jeżeli zaistniałaby konieczność wykonania zabiegu w znieczuleniu ogólnym, to wcześniejsze spożycie pokarmów i płynów mogłoby być niebezpieczne dla życia. W trakcie znieczulenia, po uśpieniu, pacjent mógłby się zachłysnąć tym, co wcześniej zjadł i co zostało przemieszane z sokiem żołądkowym zawierającym kwas solny. Gdy taka mieszanka dostanie się do płuc - może spowodować bardzo poważne powikłania (zachłystowe zapalenie płuc - zespół Mendelsona).

Przyjmuje się, że przed znieczuleniem ogólnym pacjent musi pozostawać przynajmniej 6 godzin na czczo, aby żołądek zdążył się opróżnić. Dla kobiet w donoszonej ciąży czas opróżniania żołądka jest jeszcze dłuższy (macica unosi żołądek, zwolniona jest perystaltyka przewodu pokarmowego). Nie wolno zatajać przed lekarzem, że nie jest się na czczo. Czasem co prawda opóźni to zabieg, ale znieczulenie będzie bezpieczne. Niekiedy, mimo że pacjent jest najedzony zabieg musi być wykonany ze wskazań życiowych (np. z powodu obfitego krwawienia zagrażającego życiu). Wtedy lekarz anestezjolog wybiera odpowiedni, bezpieczny rodzaj znieczulenia, lub podaje leki przyspieszające opróżnianie żołądka, czy w ostateczności zakłada do żołądka sondę.

Przed przyjściem do szpitala dopuszczalne jest wypicie niewielkiej ilości czystej wody (np. do popicia tabletek obniżających ciśnienie krwi, które pacjent musi zażywać codziennie). Bardzo ostrożnie należy postępować z lekami przeciwcukrzycowymi, bo gdy przyjmiemy taki lek (np. insulinę) i nic nie zjemy (pozostaniemy na czczo), poziom cukru we krwi może się gwałtownie obniżyć, aż do granic zagrażających życiu z powodu niedocukrzenia.

Reasumując - przed przyjściem do szpitala zapytajmy lekarza, który nas kieruje, czy musimy być na czczo, czy możemy coś zjeść. Szczególnie dotyczy to pacjentów chorych na cukrzycę.

Kiedy można się najeść po operacji? Co można jeść? Często w czasie operacji (zwłaszcza w chorobach jamy brzusznej) anestezjolog podaje leki porażające pracę jelit. Jest to konieczne, bo umożliwia chirurgowi wykonanie operacji. Działanie tych leków może się utrzymywać do 2-3 dni! Znaczy to, że po operacji przez 2 - 3 dni jelita nie pracują, lub pracują bardzo słabo. Jeżeli byśmy się w tym czasie najedli, groziłoby to poważnymi powikłaniami (np. niedrożność jelit), nie mówiąc o nieprzyjemnych dolegliwościach - jak silne bóle brzucha, czy wymioty. Dlatego po operacjach lekarze osłuchują słuchawką brzuchy (słychać, czy jelita pracują), pytają pacjentów, czy odchodzą gazy, a wreszcie, czy oddali stolec. Jest to sygnałem, że działanie leków ustępuje i można wprowadzić tzw. dietę. W pojęciu szpitalnym "dieta", to nie odchudzanie, tylko sposób odżywiania dostosowany do aktualnych potrzeb organizmu. Jeżeli pacjent nie dostaje do jedzenia nic, to jest to też dieta (tzw. ścisła). Wprowadzając pokarmy zaczynamy od płynów (woda, herbaty ziołowe), następnie włączamy dietę płynną (kleiki, przetarte, zmiksowane zupy, kompoty), dietę lekką (np. jogurt, kaszka, ryż, kurczak w potrawce, tarta marchewka) i wreszcie dietę zwykłą. Niektórym pacjentom zaleca się dietę wysokobiałkową, cukrzycową, czy wątrobową (bez pokarmów smażonych, surowych i wzdymających). Najważniejsze jest stosowanie się do zaleceń lekarskich. Jeżeli lekarz mówi, że nie wolno, to nie wolno. Można przynieść coś z domu (coś bardzo świeżego i delikatnego), jednak najlepiej zawsze zapytać, czy wolno to zjeść. Nie należy przekarmiać naszych bliskich wszystkim, na co mają ochotę. Jeśli operowane były jelita, to nie wolno nic jeść przez kilka dni. Pacjent otrzymuje w tym czasie płyny (kroplówki), a czasem włącza mu się żywienie pozajelitowe (aminokwasy, cukry, tłuszcze, witaminy - w postaci specjalnych preparatów podawanych dożylnie).

Innym powodem, dla którego nie można się najeść bezpośrednio po operacji jest to, że poza działaniem porażającym jelita, leki anestezjologiczne mogą powodować nudności i wymioty. Sam zabieg może mieć również wpływ na te odczucia. Podanie pacjentom pokarmu (czasem nawet płynów doustnych) bezpośrednio po wybudzeniu może te dolegliwości nasilić. Nawet po drobnym zabiegu w znieczuleniu ogólnym należy więc odczekać parę godzin, następnie spróbować wypić kilka łyków wody, czy ciepłej herbaty i jeżeli będziemy czuć się dobrze - dopiero wtedy można zjeść niewielki, delikatny posiłek.

Anna Paczkowska